Od początku wprowadzenia systemu podzielnikowego rozliczania kosztów centralnego ogrzewania w budynkach SM SIłA w latach 90-tych, trwają dyskusje dot. przyjęcia najlepszej metody indywidualnego rozliczenia kosztów ciepła.

Na wstępie należy zaznaczyć, że nie istnieje idealny sposób rozliczenia zużycia ciepła na poszczególne mieszkania w budynku wielomieszkaniowym. Przyjęte systemy są, co prawda, przybliżone do faktycznego zużycia ciepła – ale oddają one zasadniczo wielkości i sposób gospodarowania ciepłem w danym mieszkaniu. Zgodnie z prawem sposób rozliczania ciepła został przyjęty w naszym wewnętrznym regulaminie, który opisuje cały system wraz ze szczególnymi przypadkami mogącymi wystąpić w czasie użytkowania mieszkania. Po wielu latach obserwacji i doświadczeń można zaproponować pewne optymalne schematy sposobu rozliczania tych kosztów. W budownictwie nowoczesnym spełniającym obecne normy i wskaźniki budowlane, gdzie budynek jest dobrze izolowany na przegrodach zewnętrznych ( elewacje , okna, dach) i występują lepsze parametry cieplne przegród wewnętrznych można polecić stosowanie systemu indywidualnego rozliczenia kosztów ciepła poprzez system podzielników lub samego ciepła poprzez indywidualne ciepłomierze ( oba systemy funkcjonują w naszej spółdzielni). Oczywiście instalacja centralnego ogrzewania musi technicznie być przygotowana pod zastosowanie wariantu ciepłomierzy. Natomiast w budynkach starych o niskich parametrach termoizolacyjnych i dużym współczynniku wykorzystania ciepła W/m² powierzchni, system podzielnikowy mocno zniekształca faktyczne zużycie ciepła w mieszkaniu i możliwość indywidualnego gospodarowania ciepłem i wydaje się, że rozliczenie kosztów ciepła w oparciu o wielkość mieszkania jest lepszym rozwiązaniem.

Trudno rozgraniczyć tak zwane stare i nowe budownictwo pod katem rozliczania kosztów centralnego ogrzewania, gdyż na przestrzeni wielu lat , nawet te starsze budynki zostały poddane termomoderniozacji zbliżające je do obecnych standardów efektywności energetycznej. Przypomnę, że budynki zostały poddane termomodernizacji: docieplono ściany, w dużym stopniu wymieniona została stolarka okienna, docieplono stropy, wymieniono węzły cieplne w których występuje więcej automatyki i sterowania pracą instalacji. Również sam system podzielnikowy ulegał ciągłej modyfikacji chociażby przyjmując bardziej oczywisty podział kosztów stałych i zmiennych. Obecnie ten podział wynosi 60/40 ( na samym początku wprowadzenia podzielników podział wynosił 30/70). W rzeczywistości w naszych budynkach występuje system mieszany gdzie 60% kosztów ciepła rozliczana jest w oparciu o wielkość mieszkania ( rozliczanie do m² powierzchni) a 40% poprzez wskazania podzielnika ciepła. Czy wobec tego mamy możliwość indywidualnego gospodarowania ciepłem w naszym mieszkaniu? Zdecydowanie tak. Gdybyśmy dokonali analizy rozliczania kosztów na poszczególne mieszkania w okresach wieloletnich to widzimy nieraz duże różnice w kosztach zużycia ciepła na poszczególnych mieszkaniach które uwidaczniają się w wielkości dopłat lub zwrotów po okresie rozliczeniowym. Pomimo rozpatrzeniu wielu wątpliwości i reklamacji jest oczywistym fakt, że dopłaty małe lub duże są wynikiem złego gospodarowania ciepłem w mieszkaniu lub podniesieniu własnego komfortu cieplnego w mieszkaniu. Oczywiście zdarzają się również sytuacje patologiczne gdzie mieszkanie dogrzewa, chcąc nie chcąc, sąsiednie mieszkania nieogrzewane wskutek nadmiernej oszczędności lokatorów lub niezamieszkałych pustostanów. W takich sytuacjach system podzielnikowy jest bezradny a system rozliczania z powierzchni mieszkania jest bardziej sprawiedliwy. W każdym przypadku musi funkcjonować żelazna zasada oszczędności zużycia ciepła, której na pewno nauczył nas system podzielnikowy i zainstalowanych ciepłomierzy indywidualnych a trochę oddala nas od tej zasady system rozliczania kosztów ciepła od wielkości mieszkania. Pamiętajmy również o kosztach funkcjonowania systemu podzielnikowego i ciepłomierzy indywidualnych w postaci kosztów zakupu urządzeń i coroczne koszty rozliczeń. Nie są to znaczące koszty w stosunku do kosztów ciepła, ale na przestrzeni lat wielkość ich nie jest już taka mała.

Możliwość wyboru systemu mocniej ograniczyło samo prawo. W przyjętej niedawno nowelizacji Prawa Energetycznego w art.48 mówi się o konieczności zastosowania metod rozliczania ciepła za pomocą podzielników lub ciepłomierzy a system rozliczenia w oparciu o wielkość mieszkania – w ostateczności, gdy zastosowanie powyższych alternatyw jest technicznie niewykonalne ( co w naszym przypadku nie ma miejsca bo podzielniki i ciepłomierze już są) lub nieopłacalne – co jest sformułowaniem bardzo ogólnym i dającym możliwość do pewnych interpretacji na korzyść rozliczania wg wielkości mieszkania. Oczywiście należałoby ten fakt w jakiś sposób wykazać.

Dla zwolenników jednej i drugiej metody tj. podzielnikowej i powierzchniowej przygotowaliśmy pełną analizę kosztów rozliczenia ciepła w oparciu o podzielniki i przyjmując te same wartości – w oparciu o wielkość mieszkania, dodatkowo zakładając możliwość wzrostu tych kosztów w metodzie powierzchniowej gdzie czynnik oszczędzania zostaje teoretycznie poluźniony ( zgodnie z zasadą – nie ma podzielników , więc mogę trochę więcej zużywać ciepła). W załączonej analizie pokazane są zwroty i dopłaty na poszczególnych mieszkaniach i ich zmiany w zastosowanych sposobach rozliczania. Celowo nie podajemy numeru bloku jakiego dotyczy rozliczenie a kolejność przedstawionych mieszkań jest przypadkowa tak aby informacja była anonimowa. Przedstawione koszty zużycia są realne i zachęcamy do analizy tych kosztów i wielkości zwrotów lub dopłat na poszczególnych mieszkaniach przy zastosowaniu tych dwóch systemów rozliczeń.

Powinniśmy korzystać z ciepła racjonalnie. I to wystarczy. Nadmierne osczędzanie lub nieuzasadnione przegrzewanie mieszkań jest nie tylko szkodliwe dla substancji technicznej ( zagrzybianie, przemarzanie mieszkań, brak wentylacji) ale ma niekorzystny wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie, które są niemierzalne ale w całej sprawie ważne jeżeli nie najważniejsze.

Wnioski.

Przedstawiona analiza wraz z załączonym arkuszem jest materiałem, który powinien stanowić przyczynek do rozpoczęcia dyskusji nad – jeżeli nie wyborem systemu rozliczania kosztów ciepła – to analizą obecnego funkcjonującego systemu.

Jeżeli system powierzchniowy miałby być wprowadzony do jakichkolwiek budynków to najpóźniej musiałby być to przyszły rok, gdyż wtedy musimy dokonać wymianę podzielników ( lub je zlikwidować) ze względu na kończący się ich 10-letni okres eksploatacji.

Piotr Polek

Prezes SM SIŁA