System zaopatrzenia mieszkańców w budynkach wielorodzinnych naszych zasobów w centralną ciepłą wodę użytkową, kiedy były budowane w latach 80-tych i 90-tych, był systemem nowym a nawet pionierskim, biorąc pod uwagę fakt, wyposażenia każdego budynku w indywidualny węzeł cieplny dwufunkcyjny na potrzeby c.o. i c.w.u.

Od tego czasu węzły ciepłownicze były modyfikowane, optymalizowane zgodnie z pojawiającymi się możliwościami technicznymi ( wymienniki płytowe, kompaktowe pompy z falownikami, pełna automatyka regulacji ilościowo-jakościowej).

Dzisiaj, co kiedyś było nowością, stało się standardem bardzo bezpiecznym i wygodnym a dalej na widnokręgu pojawiają się nowe udoskonalenia związane z Odnawialnymi źródłami (pompy ciepła, fotowoltaika) i poprawą efektywności energetycznej ( lepsza dystrybucja ciepła). Staramy się poprawić efektywność energetyczną aby zmniejszyć nakład energii cieplnej na podgrzanie kubika zimnej wody użytkowej z około 10 stopni do około 50 stopni Celsjusza – a tym samym mniej za to płacić.

Nasze instalacje wewnętrzne wyposażone w zamknięte obwody instalacji i krążącej w nich cały czas ciepłej wody, gotowej do użycia w każdym momencie – nazywanej cyrkulacją – mają już swoje lata.

Pomijając fakt ich zarastania kamieniem rozpuszczonych związków mineralnych w tzw. twardej wodzie i oceny w jakim stopniu zjawisko to jest niebezpieczne ( jest to temat na oddzielną analizę), to pojemność wody w tych rurach (całkiem duża) i ciśnienie, które musi pokonać wszystkie opory hydrauliczne aby dotrzeć do naszych kranów – to elementy techniczne które warto przeanalizować.

Jeżeli nie myślimy o wymianie całej instalacji wewnętrznej ciepłej wody użytkowej w blokach, bo faktem jest, że byłoby to trudne przedsięwzięcie ( lecz nie niemożliwe) i kosztowne – to powinniśmy się przeglądnąć innym tanim rozwiązaniom, które poprawią dystrybucję ciepłej wody po całym bloku i przy okazji poprawią stronę hydrauliczną instalacji.

Bardzo dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie termostatycznych zaworów ciepłej wody użytkowej na części cyrkulacyjnej instalacji. Obwód cyrkulacji generalnie przypada na każdą klatkę schodową. Ciepła wody krąży w niej i odkręcając kran pobieramy z niej wodę ciepłą o ustalonej temperaturze. Ale jeżeli woda cyrkulacyjna krąży po całej instalacji aż do węzła cieplnego, to na tych długich odcinkach wytraca swoją temperaturę i należy ją ciągle podgrzewać. Stąd duży nakład ciepła (GJ) na kubik wody (m³ wody do podgrzewu). Gdyby ciepła woda nie musiała być stale podgrzewana na węźle cieplnym a dopiero po spadku jej temperatury została by kierowana na wymiennik celem jej podgrzania – to są już wymierne oszczędności w zakresie jej podgrzania.

Następną sprawą jest równomierna dystrybucja ciepła po całej instalacji. jeżeli któryś odcinek cyrkulacji generuje duże opory hydrauliczne ( np. najdalej oddalony od węzła cieplnego) to stosuje się coraz większe pompy aby dostarczyć wodę ciepłą do tych najbardziej niekorzystnych punktów instalacji. Tym samym dochodzi na tych długich odcinkach do szybszego wychłodzenia wody ciepłej i aby zagwarantować odpowiednią temperaturę na tych właśnie końcówkach instalacji, to na węźle należy podnieść temperaturę podgrzewu wody o parę stopni. Ponosimy tym samym niepotrzebne koszty podgrzewu. Tym samym w innych punktach instalacji gdzie woda szybciej dociera – jest po prostu za gorąca i trzeba ją częściej mieszać z zimną wodą na kranie – co nie jest dobrym zjawiskiem.

Zastosowanie termostatycznych zaworów podpionowych powoduje, że zawory te regulują dystrybucją wody ciepłej w całej instalacji. Tam gdzie temperatura ciepłej wody osiągnęła zadaną wartość zawór zamyka się i woda ciepła nie cyrkuluje aż do węzła bo nie ma takiej potrzeby. Natomiast ciepła woda wówczas kierowana jest do bardziej niekorzystnych hydraulicznie punktów poboru. Mechanizm ten powoduje wyregulowanie stałej temperatury wody w całej instalacji c.w.u., możliwości zmniejszenia temperatury podgrzewu, mniejsze zużycie energii cieplnej i finalnie oszczędności ekonomiczne.

W ten sposób przy zastosowaniu zaworów termostatycznych podpionowych pod każdym pionem możemy uskać oszczędności w zużyciu energii cieplnej od 5% do 15% za jedyne 1000 zł za komplet zaworu. Przy bloku np. 5 klatkowym jest to wydatek rzędu 5000 zł. To powoduje szybki zwrot nakładów na zakup i montaż zaworów.

Tyle teoria – a jak wygląda to w praktyce.

W pierwsze połowie 2025r dokonaliśmy montaży termostatycznych zaworów podpionowych w dwóch blokach , w których występowały problemy z dystrybucją ciepłej wody – ul. Kosińskiego 2 i Reguły 3.

Inwestycje zostały przeprowadzone na zlecenie Spółdzielni przez firmę zewnętrzną i zostały przeprowadzone sprawnie. Mieszkańcy mieli ograniczony dostęp do ciepłej wody przez około 8 godz w jednym dniu.

Po wykonaniu inwestycji, zmniejszono o 3 -4 stopnie Celsjusza temperaturę wody użytkowej na wymienniku i nikt z mieszkańców nie zgłaszał żadnych trudności z otrzymywaniem ciepłej wody o potrzebnej temperaturze. Instalacja została wyregulowana.

Po zestawieniu wskaźników podgrzewu GJ/m³ zimnej wody do podgrzania w instalacji i porównaniu ich do analogicznego okresu roku poprzedniego pojawiły się oszczędności. Liczba mieszkańców w omawianym okresie 2024/25 praktycznie się nie zmieniła.

W przypadku budynku przy ul.Kosińskiego 2 są to oszczędności poboru energii cieplnej na poziomie 7,12 % a w przypadku ul.Reguły 3 na poziomie 10,81 %. Do tego dochodzi możliwość wymiany pompy cyrkulacyjnej na mniejszą i dalsze oszczędności – na zużyciu energii elektrycznej.

Wnioski.

Regulacji centralnej wody użytkowej wymagają wszystkie nasze budynki, gdzie instalacje mają już kilkadziesiąt lat i poprzez różne warunki hydrauliczne panują w nich różne sytuacje dystrybucji ciepłej wody . Koniecznym dla racjonalnego wykorzystania energii cieplej w tych instalacjach staje się montowanie termostatycznych zaworów podpionowych do centralnej wody użytkowej, które dają nam konkretne oszczędności zużycia energii cieplnej. Szukamy takich oszczędności gdzie niskie nakłady inwestycyjne dają natychmiastowy efekt zwłaszcza, że są to stosunkowo niewielkie nakłady. Taka jest istota poprawy efektywności energetycznej. Inwestycje te będą kontynuowane w całych naszych zasobach spółdzielczych.

Piotr Polek

Prezes SM SIŁA

Zestawienie tabelaryczne nakładów zużycia GJ do podgrzewu wody na ul. Kosińskiego i Reguły.